Dư vị nước Ý

Grand Tour nước Ý bắt đầu ở vùng hồ dưới chân dãy Alps, đi qua vùng ẩm thực Emilia-Romagna và những ngọn đồi Tuscany, và kết lại bên bờ biển Liguria. Dọc cung đường ấy, có những ngôi nhà dành cho người không muốn chỉ đi qua.

Grand Tour có từ thế kỷ XVII, thuở ấy chỉ ít người được đi. Bốn trăm năm sau, cung đường vẫn còn đó và vẫn dẫn vào cùng một thế giới: những palazzo thời Phục Hưng, những bàn tiệc dọn bằng món ăn riêng của từng miền, những vườn nho chín treo trên vách đá.

“Cung đường này hay ở chỗ chỉ bốn giờ xe chạy mà qua được năm vùng, mỗi vùng một cảnh quan, một lối kiến trúc riêng,” ông Tommaso Da Rin Puppel – thành viên mạng lưới Christie’s International Real Estate, nhận xét.

Maggiore, nhịp chậm phương Bắc

Sinh ra và lớn lên bên bờ Lombardy của hồ Maggiore, Da Rin Puppel tin rằng một Grand Tour thời nay nên bắt đầu từ đây. Mặt hồ mở rộng ngay dưới chân Eremo di Santa Caterina del Sasso, tu viện thế kỷ XIII dựng sát triền đá, từ xa trông như mọc ra từ chính vách núi.

Theo ông, Maggiore giữ một nhịp chậm hơn Como và còn đậm nếp sống bản địa hơn. Điều ấy hiện rõ nhất ở chợ Luino: mỗi thứ Tư, những sạp đồ da và nông sản tươi lại dọn ra dọc bờ hồ, như đã dọn ra từ thế kỷ XVI.

Cũng bên bờ Lombardy, Villa Liberty Rivazzola là nơi nên dành trọn một buổi. Biệt thự hoàn thành năm 1914, đúng lúc kiến trúc Liberty – phong cách mà thi sĩ Gabriele D’Annunzio đặc biệt say mê – đang ở độ thịnh. Bích họa và các chi tiết trang trí bên trong vẫn còn nguyên nét tinh xảo. Đợt trùng tu gần đây trả lại cho biệt thự vẻ nguyên bản, làm nổi lên những vật liệu thô ban đầu. Từ đây, quần đảo Borromean chỉ cách vài phút đường nước.

Cách biệt thự không xa là bến Porto Valtravaglia. Thuê một chiếc thuyền cùng người lái, bạn có thể đi trọn một buổi chiều giữa những làng chài mộc mạc và các khu vườn thực vật trên đảo.

Cũng bên bờ hồ này, có một căn penthouse của Talamona vừa trùng tu, tầm nhìn mở rộng về phía Isola dei Pescatori – Đảo Ngư Dân, và suốt nhiều thế kỷ không được xây bất kì kiến trúc gì; khung cảnh nhìn từ căn hộ vì thế gần như không đổi qua năm tháng.

Nếu còn thời gian, hành trình có thể xuôi về phía nam tới hồ Orta, nhỏ và tĩnh lặng hơn Maggiore. Thị trấn Orta San Giulio bên bờ có những cửa hàng nhỏ tinh tế, rất đáng ghé. Talamona đang có một căn villa ở đây, thuộc loại được hỏi đến nhiều nhất. Căn nhà có chỗ đậu xe rộng rãi, lại thêm bãi đậu sát mặt hồ – tiện cho những buổi chiều không muốn đi đâu xa.

Como, những chuyến thuyền gỗ

Como nổi tiếng với những nghệ nhân dệt lụa tài hoa và một nền ẩm thực thuộc hàng tinh tế nhất thế giới. Nếu chỉ cần một ly cocktail lúc chiều muộn, Villa d’Este là địa chỉ khó bỏ qua: Bar Canova trong khuôn viên, mang tên nhà điêu khắc Tân Cổ điển Antonio Canova, đã rót cho người Como từ năm 1873.

Villa d’Este ban đầu là nơi nghỉ hè của Hồng y Tolomeo Gallio, về sau thuộc về Caroline xứ Brunswick, Công nương xứ Wales. Ngày nay, mỗi độ xuân sang, những khu vườn được chăm chút tỉ mỉ của villa trở thành khán đài cho giải E1 Powerboat – môn đua thuyền điện còn non trẻ nhưng đã quy tụ những đội trưởng như Tom Brady và Will Smith.

Đáng chờ đợi hơn cả là một buổi chiều trên chiếc Cantiere Ernesto Riva chạy điện, thân ốp gỗ gụ sẫm bóng, loại thuyền nay chỉ các khách sạn quanh hồ còn giữ. Thuyền ghé Villa Carlotta bên vách đá, nơi lưu giữ những bản gốc của Canova, trước khi sang Villa del Balbianello, từng là bối cảnh của Star Wars: Episode II – Attack of the Clones và Casino Royale.

Casabianca mang một sắc thái khác, đương đại hơn, với bộ sưu tập nghệ thuật hiện đại có tác phẩm của Emilio Vedova và Su-Mei Tse.

Với những ai chỉ muốn ngồi yên bên mặt nước, hành trình có thể dừng lâu hơn ở Villa La Cassinella, dinh thự tách biệt chỉ tới được bằng thuyền. Thuyền cũng có thể lướt qua cụm nhà bên hồ của George Clooney: Villa Oleandra thế kỷ XVIII, từng thuộc gia đình Heinz, và Villa Margherita, nơi Giuseppe Verdi từng là khách.

Cả hai đều nằm gần Bellagio, ngôi làng vẫn được gọi trìu mến là “hòn ngọc bên hồ”, với phố lát đá và hiên nhà rợp bóng tử đằng. Năm nay, nơi đây đón thêm Ritz-Carlton Bellagio, mở trong Hotel Grande Bretagne cũ, công trình từ thế kỷ XIX.

Trước khi bước vào đó, hãy dành ít phút cho Bar Vecchio Borgo. Người trong làng vẫn dừng ở đây gọi một ly espresso cùng chiếc bánh hạt dẻ cười, ngồi yên nhìn nhịp sống Bellagio chậm rãi trôi qua trước mắt.

Valtellina và hồ Garda

Cách Bellagio chừng một tiếng rưỡi lái xe, thung lũng Valtellina giữa dãy Alps đáng cả một ngày đường. Vườn nho xếp thành bậc thang trên những sườn núi dốc, phần nhiều trồng giống Nebbiolo, làm nên những dòng vang đỏ đặc trưng của miền cao.

Từ Valtellina, đường dẫn tiếp tới hồ Garda, nơi thuyền buồm và ván lướt chia nhau mặt nước, còn những sườn núi quanh hồ dành cho người đi bộ đường dài và đạp xe. Tại Garda, Lefay Resort & Spa vừa ra mắt những biệt thự có hồ bơi trên cao, trong đó căn penthouse ba phòng ngủ được hoàn thiện bằng vật liệu lấy ngay trong vùng: đá travertine màu nâu óc chó và cẩm thạch Calacatta Gold.

Cũng bên hồ, Le Graal on Lake Garda – một trong ba dự án mới của doanh nhân Ý Fabrizio Di Amato – dự kiến mở cửa năm 2027, hướng tới nghỉ dưỡng và chăm sóc sức khỏe.

Trên một sườn đồi bên hồ, Vittoriale degli Italiani lưu giữ gần như nguyên vẹn thế giới riêng của Gabriele D’Annunzio: những ô cửa kính màu, khu vườn dựng như mê cung, một nhà hát lộ thiên. Hãy thong thả tản bộ theo những lối ven hồ len qua khuôn viên, trước khi chọn một nhà hàng được Michelin vinh danh và ngồi lại cho đến khi ánh sáng cuối cùng rút khỏi mặt hồ Garda.

Thung lũng ẩm thực và đất Tuscany

Rời vùng hồ, chặng kế tiếp là Emilia-Romagna, vùng đất người Ý vẫn gọi là Food Valley – thung lũng ẩm thực. Parma nổi tiếng với mái vòm phủ kín bích họa của Correggio trong nhà thờ chính theo lối Romanesque thế kỷ XII.

Nhưng prosciutto di Parma và parmigiano-reggiano chính gốc lại thuộc về Langhirano, cách trung tâm thành phố chừng hai mươi cây số về phía nam. Thịt nguội ở đây đậm vị, phô mai mang hương vị mạnh mẽ đặc trưng.

Xuống thêm về phía nam, Lucca, thành phố cổ của Tuscany, giữ lối ăn mộc mạc của vùng đất này. Món đặc trưng nhất là tordelli lucchesi, pasta nhồi thịt dùng cùng sốt ragù bò đậm đà. Sau bữa ăn, có thể tản bộ tới Orto Botanico, khu vườn do Elisa Bonaparte – em gái Napoléon, đồng thời là Công chúa Lucca – cho mở cửa năm 1820, hai thập niên sau khi người anh chiếm thành phố và đưa bà lên cai trị.

Villa Reale di Marlia, nơi Elisa từng nghỉ hè, đến nay vẫn còn nhà hát lộ thiên lâu đời nhất châu Âu cùng mười một phòng suite chỉ mở cho thuê vài tuần mỗi năm.

Từ mỏ cẩm thạch đến Forte dei Marmi

Từ Lucca ra phía biển là vùng mỏ cẩm thạch, nơi đá đến nay vẫn được khai thác hoàn toàn bằng tay. Một bữa tối dưới ánh nến ngay trong lòng mỏ đá còn đang hoạt động là trải nghiệm khó tìm ở nơi khác. Loại đá trắng ấy từng được săn tìm đến mức người ta mở hẳn một con đường xuyên núi dẫn xuống biển Tyrrhenian, và chính con đường đó dần làm nên thị trấn Forte dei Marmi.

Nằm giữa vùng Versilia, Forte dei Marmi xưa là nơi người Florence tìm về nghỉ ngơi, dưỡng sức. Đến nay, thị trấn vẫn được người Ý yêu thích, phần vì những công trình đậm dấu ấn thập niên 1950, phần vì nhịp sống khoan thai. Phố xá kẻ ô bàn cờ, rợp bóng thông, xe đạp nhiều hơn ô tô. Trên những quảng trường đi bộ sạch sẽ, những đứa trẻ rám nắng trong áo dệt kim Loro Piana chạy chơi.

Andrea Bocelli có một biệt thự ở đây, Giorgio Armani cũng vậy. Trước họ, nhà văn Anh Aldous Huxley và nhà điêu khắc Henry Moore từng tìm đến Forte dei Marmi để sáng tác.

Từ thập niên 1920, nơi này đã là chốn nghỉ hè của những gia đình làm nên nền công nghiệp Ý, như Pirelli của ngành lốp xe hay Agnelli của Fiat – tập đoàn từng có thời điểm tương đương 4,4% GDP nước Ý. Villa Agnelli, nhà nghỉ của gia đình năm xưa, nay là Hotel Augustus Lido, một trong mười lăm cơ sở thuộc Augustus Hotel & Resort.

“Khách quay lại với chúng tôi vì sự yên tĩnh, và vì các gia đình đến đây đều thấy dễ chịu như ở nhà,” ông Giacomo Maschietto, Tổng Giám đốc Augustus Hotel & Resort, chia sẻ. Gia đình ông tiếp quản và điều hành khu nghỉ từ thập niên 1960.

Khó quên nhất ở đây là đường hầm ngầm nối khu nhà chính ra bãi biển, tường sơn xanh hồ trăn, trần dán giấy Fornasetti. Bên ngoài, những mái che vải lanh trắng và các phòng thay đồ còn nguyên từ thập niên 1960 đổ bóng xuống bãi cát được chăm bằng tay – khung cảnh từng xuất hiện trong Disclaimer của Apple TV, với Cate Blanchett.

Sát mặt nước, nhà hàng Bambaissa của khách sạn nằm dưới phần trần của một nhà chứa thủy phi cơ cũ. “Khi thiết kế, điều duy nhất chúng tôi luôn đặt lên trước là tôn trọng những gì vốn có ở đây, như cách cha tôi vẫn gìn giữ nơi này,” Maschietto nói.

Duyên hải Riviera Liguria

Chặng cuối của hành trình là dải duyên hải Liguria, nơi người ta vẫn gọi là Riviera dei Fiori – Riviera Hoa. Đó là một dải đất hẹp kẹp giữa núi và biển, chạy từ biên giới Pháp ở phía tây tới La Spezia ở phía đông.

Những ngọn đồi ở đây đổ thẳng xuống mặt nước, chừa lại những vũng nhỏ, và làng mạc phải bám vào sườn dốc mà dựng nhà. Cinque Terre là hình ảnh rõ nhất của địa hình ấy: năm làng chài nép bên biển, mặt tiền hồng, lam, vàng, xanh lá xếp lớp trên vách đá, nối với nhau bằng những chuyến tàu nhỏ chạy suốt ngày, phần lớn đường ray xuyên trong lòng núi.

Sống giữa núi và biển như thế, con người ở đây vốn bền bỉ. Ở Riomaggiore, làng cuối cùng về phía nam của Cinque Terre, nho được trồng trên những triền dốc gần như dựng đứng – công việc mà người ta ví như một môn nghệ thuật đòi hỏi ý chí thép.

Ở Porto Venere, giữa những con phố lát đá hẹp, người dân vẫn giữ nghề thủ công và nếp sống riêng của mình.

Những triền nho ấy, những làng chài ấy, cùng Porto Venere và ba hòn đảo Palmaria, Tino, Tinetto, nay đã là Di sản Thế giới được UNESCO công nhận. Porto Venere nằm ngay mũi cuối của Vịnh Thi nhân, và đảo Palmaria ngay đối diện vẫn còn những bãi nhỏ, hang tự nhiên cùng các điểm lặn hầu như nguyên vẹn.

Tên gọi Vịnh Thi nhân do nhà thơ Sem Benelli đặt năm 1910, và gắn bó với vùng biển này nhờ những văn nhân từng lưu lại, như Lord Byron hay Percy Shelley, người từng sống cùng vợ – nữ văn sĩ Mary Shelley, tác giả Frankenstein – trong một căn nhà thuyền cũ gần Lerici.

Di sản của Liguria không chỉ nằm trên vách đá mà còn ở trên bàn ăn, và bàn ăn ở đây đi theo mùa. Theo Da Rin Puppel, tháng Năm và tháng Chín là thời điểm đẹp nhất: trời còn ấm, khách đã thưa, húng quế đang vào độ thơm.

“Vùng này nổi tiếng với pesto, loại sốt hợp với hầu hết mọi món mà chỉ cần năm nguyên liệu chính,” ông nói. Một bữa trưa ở Riomaggiore với đĩa pasta trộn pesto và ly vang địa phương, sau đó là quãng tản bộ trên Via dell’Amore, con đường ven biển nối sang Manarola – những ngày như thế trôi đi rất chậm.

Nhịp chậm ấy theo người ta ra tận mặt biển. Portofino từ lâu đã là điểm hẹn của những người mê du thuyền: Richard Burton và Elizabeth Taylor từng neo lại trong những vũng nhỏ kín đáo quanh đây, còn hình ảnh Sophia Loren ngả mình trên một chiếc Riva đến nay vẫn gắn liền với Riviera, bền bỉ như chính những vách đá.

“Cách tốt nhất để cảm nhận những ngôi làng này là đến bằng đường thủy,” Da Rin Puppel nói. “Đó chính là dolce vita: thong thả, riêng tư, kể cả giữa cao điểm mùa hè.”

Trên Vịnh Thiên Đường

Ngay phía tây mũi Portofino là Golfo Paradiso – Vịnh Thiên Đường – trải từ ngoại ô Genoa tới chân mũi đất. Dọc bờ là những ngôi làng nhỏ: Bogliasco, làng của những người đi biển; Recco, nổi tiếng với món focaccia nhân phô mai; Camogli, được gọi là viên ngọc của vịnh, với bến cảng nhỏ và những dãy nhà màu phấn.

Ở tận cùng phía đông, tu viện San Fruttuoso nép trong một vũng biển giữa Punta Chiappa và Portofino, chỉ tới được bằng đường mòn hoặc bằng thuyền.

Hành trình khép lại ở đây, trong một căn penthouse của Talamona nằm trên tầng cao nhất của một biệt thự dựng từ đầu thế kỷ XX. Lối vào không bắt đầu từ sảnh thang máy mà từ một cây cầu đá, lan can uốn thành hình những nhành cây, dẫn qua một khu vườn kín đáo.

Trong vườn, những khóm hồng trăm năm tuổi vẫn nở hoa theo mùa, nên mỗi bước qua cầu cũng là một bước ngược về thế kỷ trước. Căn hộ chiếm trọn cả tầng và vẫn giữ dấu ấn của thời kỳ ngôi biệt thự được dựng lên. Thang máy riêng đưa thẳng lên, không chung lối với ai. Khi cửa mở ra, toàn bộ không gian cùng tầm nhìn phía trước chỉ thuộc về người ở trong đó.

Tầm nhìn ấy trải rộng trên mặt vịnh về phía mũi Portofino, đổi màu theo từng giờ trong ngày, và hiếm khi vắng những con thuyền chậm rãi rẽ sóng.

Từ bờ hồ Maggiore đến Vịnh Thiên Đường, những gì làm nên nước Ý – mặt hồ phẳng lặng, bàn ăn theo mùa, nhịp sống thong thả trên mặt nước – vốn là những chặng dừng của một chuyến đi. Ở những ngôi nhà như thế này, tất cả trở thành đời sống hằng ngày.

Một bữa trưa giản dị bên cửa sổ, đĩa pasta trộn pesto, một ly vang, phía trước là mặt nước lấp lánh – có lẽ đó là cách gần nhất để hiểu vì sao người ta đặt tên vùng vịnh này là thiên đường, và vì sao người Ý gọi lối sống ấy là la dolce vita.

TÁC GIẢ

Julia Zaltzman là cây viết chuyên mục của Robb Report và Centurion, đồng thời là Biên tập viên của ấn phẩm SuperYacht Industry.

————————–

The Globetrotter

Hotline: (+84) 287 300 7786

Email: welcome@theglobetrotter.vn