Barcelona – Thành phố của những kỳ quan

Trong hành trình cùng độc giả khám phá những đô thị trân trọng giá trị di sản và được nhào nặn bởi nhiều thế hệ kiến trúc sư tài hoa, The Globetrotter đưa nhà sưu tầm ghé thăm Barcelona vào một thời khắc lịch sử: năm thành phố đón nhận danh hiệu Thủ đô Kiến trúc Thế giới của UNESCO-UIA và khánh thành đỉnh tháp Sagrada Família.

DẤU MỐC LỊCH SỬ GIỮA LÒNG BARCELONA

Giống như Paris nổi tiếng với những đại lộ Haussmann quyến rũ, London bên dòng Thames trầm mặc hay New York cùng những tòa tháp chọc trời kiêu hãnh, Barcelona góp phần như một trong những thành phố biểu tượng trên bản đồ văn hóa thế giới. Điểm chung của những đô thị ngàn năm này không chỉ nằm ở sự phồn vinh kinh tế, mà ở cách từng giá trị di sản kiến trúc được nâng niu, trân trọng qua bao năm tháng. Tại Barcelona, các di sản kiến trúc không phải là những ký ức đóng khung trong bảo tàng, mà ngự trị ngay tại trái tim của đời sống đô thị hiện đại, trở thành điểm tựa vững chắc để thành phố không ngừng sáng tạo và vươn mình.

Đêm tháng Sáu vừa qua tại Barcelona đã bừng lên giữa bản giao hưởng của ánh sáng, âm nhạc và những ngọn lửa rực rỡ, rồi lắng lại trong một cột mốc lịch sử. Đó là thời khắc khánh thành Tháp Chúa Giêsu (Torre de Cristo) – đỉnh tháp trung tâm cao 176 mét, xác lập sự hoàn thiện trọn vẹn của Vương cung Thánh đường Sagrada Família. Đây không chỉ là một công trình tôn giáo, mà là kiệt tác kiến trúc vô tiền khoáng hậu được UNESCO công nhận là Di sản Thế giới, mang tính biểu tượng cao nhất của Tây Ban Nha. Với cấu trúc mô phỏng hình dáng tự nhiên và những vòm cuốn vượt mọi quy chuẩn thời đại, tòa tháp chính hoàn thành sau 144 năm kiến tạo bền bỉ đã chính thức đưa Sagrada Família trở thành công trình nhà thờ cao nhất thế giới.

Hơn cả một lễ hội hay màn trình diễn công nghệ, sự kiện này là bản tuyên ngôn thời đại mở màn cho năm Barcelona đảm nhận danh hiệu Thủ đô Kiến trúc Thế giới 2026. Đây là sáng kiến hợp tác cao quý giữa Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên Hợp Quốc (UNESCO) và Liên minh Kiến trúc sư Quốc tế (UIA), được trao ba năm một lần cho đô thị xuất sắc nhất trong việc bảo tồn di sản và định hình tương lai quy hoạch. Trong suốt năm 2026, danh hiệu này đưa Barcelona trở thành diễn đàn toàn cầu, nơi diễn ra Đại hội Kiến trúc Thế giới UIA cùng hơn 1.500 hoạt động văn hóa, giúp thành phố soi chiếu di sản vàng son và hé mở những tầm nhìn đô thị mới.

Thời khắc lắng đọng nhất của đêm hội là khi hàng trăm thiết bị bay không người lái kết thành chân dung Antoni Gaudí giữa vòm trời đêm, trước sự chiêm ngưỡng của Thủ tướng Tây Ban Nha, các chính khách, giới văn nghệ sĩ, Giáo hoàng Leo XIV và đông đảo công chúng. Vị kiến trúc sư huyền thoại tựa như đang dõi theo công trình mà ông đã đặt viên gạch đầu tiên từ năm 1882. Đêm diễn ấy không chỉ khắc sâu trong tâm thức người thưởng lãm, mà còn đánh dấu thời điểm Barcelona vươn mình sừng sững trong sự thán phục của cộng đồng quốc tế.

GAUDÍ VÀ MẠNG LƯỚI BẢN SẮC – NHỮNG LỚP KTS ĐỊNH HÌNH THÀNH PHỐ

Bản sắc độc đáo của Barcelona không đến từ một khoảnh khắc ngẫu nhiên, mà là thành quả của cả một hành trình được nhào nặn qua nhiều thế hệ kiến trúc sư tài hoa. Để kể câu chuyện ấy, cái tên đầu tiên người ta nhớ đến chắc chắn là Antoni Gaudí. Hiện thân cho tinh thần tự do và khát vọng bứt phá mọi khuôn mẫu, kiến trúc sư của xứ Catalonia đã kết nối trọn vẹn giữa lòng mộ đạo sâu sắc và tư duy thẩm mỹ phá cách. Từng chịu nhiều hoài nghi lúc sinh thời và qua đời trong cô độc vào năm 1926 sau một tai nạn giao thông, di sản của ông giờ đây đã trở thành linh hồn vĩnh cửu của thành phố. Năm 1992, phong trào vận động phong thánh cho “Kiến trúc sư của Chúa” chính thức khởi xướng, tựa như một sự tri ân muộn màng dành cho người nghệ sĩ đã dành trọn cuộc đời cho cái đẹp.

Tên tuổi Gaudí gắn liền với những kiệt tác đã đi vào lịch sử như Casa Milà mềm mại như sóng biển, Casa Batlló huyền ảo như tranh vẽ, hay dải sắc màu gốm sứ sống động tại công viên Park Güell. Nhưng kín tiếng và thuần khiết hơn cả phải kể đến Casa Vicens – dinh thự tư nhân đầu tiên do ông thiết kế vào năm 1883 cho một nhà môi giới chứng khoán giàu có, sau đó được người học trò của ông tự tay mở rộng vào năm 1925 và chính thức đón công chúng như một bảo tàng từ năm 2017. Tràn ngập hơi thở thiên nhiên với trần hoa cách điệu, phòng hút thuốc phong cách Moorish chạm khắc tinh xảo cùng hình ảnh chim hồng hạc kiêu sa trên vách tường, công trình chính là ngòi nổ làm thay đổi hoàn toàn ngôn ngữ kiến trúc bản địa.

Tại khu Sarrià-Sant Gervasi giàu có, một tư gia khác thậm chí còn kín tiếng hơn của Gaudí là dinh thự Torre Bellesguard, được xây dựng từ năm 1900 đến 1909, cũng đang mở cửa cho các chuyến tham quan riêng, đem lại cái nhìn sâu sắc về nét phóng khoáng khi ông tái hiện dáng dấp những thái ấp thời Trung cổ.

Tuy nhiên, Barcelona không phải là câu chuyện của riêng một thiên tài. Vẻ đẹp của thành phố nằm ở sự tôn trọng và nối tiếp giữa các lớp kiến trúc sư kế cận, những người đã kế thừa di sản của người đi trước để viết tiếp chương mới cho đô thị. Chỉ cách Sagrada Família một đoạn đi bộ ngắn, Recinte Modernista Sant Pau do kiến trúc sư Lluís Domènech i Montaner thiết kế là tổ hợp bệnh viện phong cách Tân nghệ thuật (Modernisme) lớn nhất thế giới, nổi tiếng với triết lý dùng cái đẹp của thiên nhiên, màu sắc và ánh sáng để chữa lành. Ngày nay, di sản này đã chuyển mình thành trung tâm văn hóa, giáo dục và nghiên cứu đổi mới.

Ở mạn bên kia thành phố, tọa lạc trên đỉnh núi Montjuïc, kiệt tác Hiện đại của kiến trúc sư Josep Lluís Sert là nơi đặt Bảo tàng Fundació Joan Miró. Danh họa Miró lập ra nơi này nhằm nâng đỡ các tài năng trẻ và lưu giữ kho tác phẩm Siêu thực đồ sộ của ông. Tòa nhà phá vỡ khái niệm bảo tàng hộp kín truyền thống bằng cách mở rộng các không gian đón trọn ánh nắng mặt trời và tầm nhìn toàn cảnh đường chân trời. Tiếp nối dòng chảy đó, Barcelona còn ghi dấu ấn của cố điêu khắc gia Xavier Corberó với công trình Espai Corberó – một tổ hợp phòng ốc và vòm cuốn mê cung bất tận được khởi dựng từ năm 1968, vừa được tập đoàn kiến trúc trẻ Mesura tiếp quản để cải tạo thành không gian nuôi dưỡng các tài năng sáng tạo mới.

Chính sự giao thoa liên tục giữa các thế hệ đã giúp Barcelona vừa gìn giữ được chiều sâu lịch sử, vừa không ngừng đổi mới diện mạo.

TẦM NHÌN VỀ ĐÔ THỊ TƯƠNG LAI

Trân trọng di sản không đồng nghĩa với việc ngủ quên trong quá khứ. Barcelona đang chứng minh sự bứt phá của một thành phố biểu tượng khi bước vào chu kỳ tái thiết đô thị mới với quy mô gợi nhớ kỳ Olympic 1992, khẳng định khả năng kiến tạo tương lai mà không bao giờ đánh mất sợi dây nối kết với lịch sử. Trọng tâm của đợt chuyển mình này là đề án quy hoạch tiên phong mang tên Superilles, hay các “Siêu khối nhà” (Superblocks). Bằng cách dịch chuyển giao thông cơ giới ra các tuyến đường biên và trả lại không gian nội khu cho người đi bộ, đề án đã biến hàng loạt con phố thành không gian xanh cộng đồng, mang lại sự bình yên xen lẫn nhịp sống vỉa hè rộn rã cho cư dân.

Biểu tượng rõ nét nhất cho tư duy tái thiết xanh này là Quảng trường Plaça de les Glòries. Từng là một nút giao thông phức tạp và tắc nghẽn bậc nhất, nơi đây đã đưa toàn bộ hệ thống xe cộ xuống hầm ngầm để nhường không gian mặt đất cho một công viên xanh mát với hơn 1.000 cây bóng mát. Ngay sát rìa công viên là chợ cổ Els Encants với phần mái che tráng gương tựa như một ảo ảnh thị giác và Bảo tàng Thiết kế Disseny Hub – nơi đang diễn ra triển lãm Seny i Rauxa, trưng bày hành trình phát triển kiến trúc Catalonia từ năm 1875 đến nay.

Hướng về tương lai, thành phố cũng đang hồi sinh những công trình công nghiệp và di sản từng ngủ yên. Nhà máy nhiệt điện bỏ hoang Las Tres Xemeneies de Sant Adrià de Besòs với ba ống khói biểu tượng ven biển sẽ là nơi diễn ra hội nghị Thủ đô Kiến trúc Thế giới, trước khi chính thức lột xác thành tổ hợp công nghệ và truyền thông Catalunya Media City. Một dự án táo bạo khác là việc mở rộng Bảo tàng Nghệ thuật Quốc gia Catalonia (MNAC) – nơi lưu giữ bộ sưu tập nghệ thuật La Mã trứ danh thế giới. Dự án sẽ dời lối vào chính xuống chân đồi Montjuïc, và triển lãm Giải thưởng Kiến trúc Đương đại Liên minh Châu Âu hợp tác cùng Quỹ Mies van der Rohe đã sớm mở ra cái nhìn toàn cảnh về diện mạo tương lai này qua 410 công trình đề cử. Tất cả nằm trong kế hoạch tái thiết toàn diện khu đồi Montjuïc hướng tới kỷ niệm 100 năm Triển lãm Quốc tế Barcelona 1929, song hành cùng việc chỉnh trang đại lộ La Rambla và phục hồi nhà hát lâu đời El Teatre Principal thành trung tâm nghệ thuật đa năng.

ĐIỂM HỘI TỤ CỦA NHỮNG GIÁ TRỊ VĨNH CỬU

Dạo bước ở Barcelona hôm nay, ta cảm nhận ngay một nhịp sống đang không ngừng đổi mới và “tái định hình”. Gaudí đã đặt một nền móng tuyệt vời, nhưng chính nhiều thế hệ kiến trúc sư tiếp nối mới cùng ông xây đắp nên bản sắc thành phố hôm nay. Đúng với tinh thần Catalonia, triết lý sáng tạo không chỉ nằm ở những mặt tiền kiến trúc rực rỡ, mà hiện diện trong từng cuộc đối thoại của cộng đồng – biến cả Barcelona thành một không gian sống động cho khát vọng tân tiến và tinh thần phiêu lưu không ngừng nghỉ.

Chính thái độ trân trọng di sản, chiều sâu văn hóa cùng tư duy kiến trúc qua nhiều thời kỳ đã đưa Barcelona trở thành một trong những điểm đến biểu tượng nhất hành tinh. Đây cũng chính là giá trị cốt lõi mà The Globetrotter cũng như Christie’s International Real Estate luôn theo đuổi trong hành trình đồng hành cùng giới thưởng lãm.Tương đồng với tinh thần của Barcelona, mỗi bất động sản nằm trong danh mục tuyển chọn toàn cầu của CIRE không đơn thuần là một không gian sống, mà là một kiệt tác chứa đựng câu chuyện về di sản, nghệ thuật và triết lý sống duy mỹ được gọt giũa bởi những bàn tay kiến trúc sư tài hoa.

Vẻ đẹp di sản song hành cùng hơi thở thời đại – triết lý kiến trúc quy tụ tại những điểm đến và bất động sản biểu tượng được Christie’s International Real Estate tuyển chọn trên khắp thế giới. (Ảnh: Christie’s International Real Estate)

Từ những dinh thự lịch sử mang dấu ấn thời gian đến các kiệt tác kiến trúc hiện đại tại những đô thị hàng đầu thế giới, chúng tôi tin rằng một bất động sản giá trị nhất chính là nơi tôn vinh bản sắc độc bản, kết nối di sản quá khứ với hơi thở tương lai và truyền cảm hứng sống cho nhiều thế hệ mai sau.

TÁC GIẢ

Bài viết ghi nhận từ ngòi bút của tác giả Liam Aldous.

————————–

The Globetrotter

Hotline: (+84) 287 300 7786

Email: welcome@theglobetrotter.vn