James Christie – Người đàn ông đã mang tới nghệ thuật đấu giá toàn cầu – xuyên suốt 250 năm không nghỉ
Viết bởi Mien Dinh
Aug 04 2025
Christie’s ngày nay đồng nghĩa với thế giới mỹ thuật và xa xỉ phẩm cao cấp bậc nhất. Là một trong những thương hiệu hàng đầu toàn cầu trong lĩnh vực này, Christie’s hiện diện tại 46 quốc gia, với hơn 80 hạng mục sản phẩm có mức giá có thể vượt ngưỡng 100 triệu USD. Christie’s đã thực hiện thành công bảy trong số mười bộ sưu tập cá nhân quan trọng nhất trong lịch sử và đạt kỷ lục thế giới về giá bán tác phẩm nghệ thuật tại một cuộc đấu giá – kiệt tác Salvator Mundi của Leonardo da Vinci.
Vậy ai là người đã khởi đầu tất cả? Và Chrisite’s cùng Christie’s International Real Estate đã kế thừa tinh hoa của hơn 250 năm kinh nghiệm ra sao?
Ảnh: Một buổi đấu giá đã diễn ra tại Geneva, Thuỵ Điển, 2010
Khởi đầu từ một lô gồm 6 chiếc bát ăn sáng dung tích 1 pint Anh Quốc
Nhà đấu Christie’s được đặt theo tên của người sáng lập – James Christie (1730 – 1803), một nhà đấu giá người Scotland. Christie thành lập doanh nghiệp tại London vào năm 1766 khi ông 36 tuổi, với phiên đấu giá đầu tiên diễn ra ở khu Pall Mall danh tiếng. Thoạt sơ qua ban đầu, Christie chỉ bán đấu giá những lô vật dụng gia đình khiêm tốn.
Lô đầu tiên được James Christie đưa ra đấu giá tại phòng đấu giá cố định của riêng ông ở Pall Mall, vào ngày 5 tháng 12 năm 1766, được ghi trong danh mục là “sáu bát ăn sáng dung tích một pint và đĩa” (Pint ngày nay được hiểu là có dung tích 0,5 lít theo hệ thống đo lường của Anh Quốc). Lô này đã được bán cho ông Sheppherd với giá 19 shilling, mà nếu chỉ tính theo lạm phát thì tương đương khoảng 160 bảng Anh ngày nay. Tổng cộng của phiên đấu giá kéo dài năm ngày đầu tiên của Chrisite ghi nhận được là 174 bảng,16 shilling và 6 xu—tương đương khoảng 28.000 bảng Anh ngày nay.
Ảnh: Bản vẽ của Charles Warren, với màu nước tô tay, về “Great Room” của James Christie, Pall Mall, khoảng năm 1803.
Tuy vậy, các phiên đấu giá này đã đặt nền móng cho thương hiệu. Đến năm 1767, Christie đã tiến tới những bộ sưu tập tranh quý đến từ Ý, Pháp và Flanders; còn những năm 1770 đánh dấu những thương vụ nổi tiếng, từ việc bán các bức tranh của bộ sưu tập Houghton Hall của Robert Walpole, đến cả của Nữ hoàng Nga Catherine Đại đế. Di sản và sức hấp dẫn của các phiên đấu giá từ Christie to lớn dần theo năm tháng. Miệt mài cho tới khi qua đời vào năm 1803, Christie đã trở thành nhà đấu giá hàng đầu London không ai sánh bằng. Nhưng di sản của ông vẫn được kế thừa và tích luỹ, ngày một ấn tượng hơn cho tới tận ngày nay.
Kế thừa truyền đời, di sản tích luỹ qua nhiều thế hệ
James Christie the Young, con trai ông (1773 – 1831) kế thừa sự nghiệp từ thân phụ và dốc lòng vun đắp cho danh tiếng của Christie’s, đặt trọng tâm vào những phiên đấu giá nghệ thuật đầy uy tín. Dưới sự điều hành của ông, Christie’s vươn lên thành một địa chỉ danh giá trong giới sưu tập, nổi bật với các tác phẩm mỹ thuật, bản thảo hiếm có và những bộ sưu tập bậc nhất thời bấy giờ. Sau khi James Christie trẻ qua đời, doanh nghiệp từng bước chuyển đổi sang hình thức hợp danh và sau đó là sở hữu tập đoàn, song việc kế nghiệp đầu tiên vẫn thuộc về chính người con trai của nhà sáng lập – minh chứng cho truyền thống gia tộc và tầm nhìn lâu dài của thương hiệu. Và từ đó, liên tục những lô đắt giá và bộ sưu tập độc đáo xuất hiện tại các phiên đấu giá của Christie’s, gây dựng đúng theo hướng đi của cả hai cha con Christie.
Ảnh: Bên trong phòng đấu giá của Chrisite, bức vẽ được phối cảnh bởi Augustus Charles Pugin, nhân vật bởi Thomas Rowlandson
Ngày nay, ngoài mảng đấu giá, Christie’s đã có cú lấn sân sang về nghệ thuật Bất Động Sản, nơi họ không xây mới các ngôi nhà hay mua tháo đất rồi xây lên bán lại. Tương tự như cốt lõi của mình, họ sẽ tìm các công trình có tính lịch sử, văn hoá, và mang tính chất sưu tầm, từ những ngôi nhà trong trung tâm Anh Quốc cổ kính hay các căn hộ từ những khách sạn tại Paris được xây dựng từ những năm 1890s,… tất cả đều đang chờ mong một “Nhà sưu tầm” đúng nghĩa như món cổ vật chờ được một người chủ nhân mang về để bảo tồn và gìn giữ.
Nhưng từ đâu mà Christie lại trở thành một nhà đấu giá nghệ thuật?
Sinh năm 1730 trong một gia đình bình dị ở Perth, Scotland, James Christie thời niên thiếu được biết đến với sự nhiệt huyết chuyên nghiệp và tài ăn nói lưu loát hơn người. Sau một thời gian ngắn phục vụ trong hải quân, ông chuyển đến London và làm việc tại một nhà đấu giá ở Covent Garden, trước khi tích lũy đủ kinh nghiệm và vốn để tự mở cơ sở riêng.
Ảnh: bức chân dung James Christie, được vẽ bởi Thomas Gainsborough, 1778
Sự thành công của Christie một phần đến từ tài năng xây dựng mạng lưới các nhà buôn, đại lý và giới trí thức nghệ thuật. Ông kết giao với nhiều nhân vật tên tuổi như David Garrick, Joshua Reynolds, Horace Walpole và Thomas Gainsborough; chính Gainsborough sau đó đã vẽ bức chân dung nổi tiếng của nhà đấu giá vào năm 1778. Các nhà văn cuối thế kỷ 18 thường miêu tả ông là người có con mắt nhìn thấy cơ hội và tài năng khiến người khác cảm thấy thoải mái khi chi tiền—một kỹ năng vô cùng quan trọng đối với bất kỳ nhà đấu giá nào thời bấy giờ.
James Christie là người đã biến những phiên đấu giá khô khan thành những buổi trình diễn sôi động như ta thấy ngày nay, hướng đến không chỉ giới giàu sang, quý tộc mà cả tầng lớp trung lưu đang phát triển nhanh chóng.Các phiên đấu giá của ông có cả chiếc bàn đặc biệt thiết kế riêng cho sân khấu, do nghệ nhân Thomas Chippendale chế tác — một hình ảnh mang tính cách mạng thời bấy giờ. Cùng với tài ăn nói lưu loát và sự nhiệt huyết, các phiên đấu giá của ông nhanh chóng trở thành những sự kiện xã hội được săn đón, nơi ông thể hiện trọn vẹn phong cách trình diễn độc đáo của mình. Ngày nay, để trở thành Showman/Showwoman (người dẫn chương trình đấu giá) của Christie’s, họ sẽ cần sự lưu loát, nhanh nhẹn, khả năng nhìn và đọc tình huống nhanh nhạy. Thời khắc người xem chờ đợi ai sẽ sở hữu một tác phẩm ngoạn mục cũng nghẹt thở không kém với việc xem một bộ môn thể thao mãnh liệt. Có điều, sân đầu được đong đếm bằng việc ai yêu mến tác phẩm đó nhiều hơn ai. Và Christie’s đã thành công trong việc cho những nhà sưu tầm có cơ hội tiếp cận những tác phẩm hiếm có và có giá trị cao, đầy tính thi kịch.
Video: Marilyn của Andy Warhol được bán với giá 195 triệu USD | Kỷ lục thế giới cho tác phẩm nghệ thuật đắt giá nhất thế kỷ 20 | Được đấu giá thành công bởi Christie’s
Christie’s: tầm ảnh hưởng và sự hiện diện tại Việt Nam
Sự hiện diện và ảnh hưởng của Christie’s không chỉ giới hạn ở phương Tây, mà còn lan tỏa mạnh mẽ đến châu Á, trong đó có Việt Nam. Từ những phiên đấu giá quốc tế nơi các tác phẩm hội họa Đông Dương, tranh lụa và sơn mài Việt Nam liên tục xuất hiện, Christie’s đã góp phần định hình cách thế giới nhìn nhận và định giá mỹ thuật Việt. Những thành công vang dội của các tác phẩm của Lê Phổ, Vũ Cao Đàm hay Nguyễn Phan Chánh trên sàn đấu giá đã tạo ra cú hích, khiến giới sưu tập và công chúng trong nước quan tâm nhiều hơn đến di sản mỹ thuật dân tộc. Ngành mỹ thuật và thưởng lãm ở Việt Nam vốn có lịch sử lâu đời, nhưng chỉ thực sự được định hình rõ nét khi tiếp xúc với các chuẩn mực và hệ thống quốc tế như của Christie’s. Những phiên đấu giá quốc tế không chỉ mang lại sự minh bạch trong định giá tác phẩm mà còn nâng cao vị thế của nghệ sĩ Việt Nam trên bản đồ mỹ thuật toàn cầu. Điều này thúc đẩy sự chuyên nghiệp hóa thị trường trong nước: từ cách thức bảo quản, thẩm định, đến xu hướng xây dựng bộ sưu tập cá nhân và doanh nghiệp.
Ảnh: Sự kiện giới thiệu dự án trọng điểm Fairmont Residences Al Marjan Island tại Văn phòng flagship Globetrotter tháng 6 vừa qua
Christie’s, với uy tín và mạng lưới toàn cầu của mình, đã trở thành cầu nối giữa mỹ thuật Việt Nam và dòng chảy nghệ thuật quốc tế, góp phần hình thành một thế hệ mới các nhà sưu tập và công chúng yêu nghệ thuật. Họ không chỉ dừng lại ở việc thưởng lãm mà còn trực tiếp tham gia khẳng định giá trị của di sản thị giác Việt Nam trong bối cảnh toàn cầu hóa.
Ngày nay, Christie’s mở rộng ảnh hưởng tại Việt Nam thông qua Christie’s International Real Estate – đơn vị đối tác chiến lược của S&S Real Estate, mang đến cho giới sưu tập Việt các lựa chọn bất động sản hạng sang trên phạm vi toàn cầu.
Với mạng lưới tại hơn 50 quốc gia, Việt Nam đã chính thức nằm trong bản đồ kết nối này thông qua The Globetrotter, một đơn vị trực thuộc S&S Real Estate chuyên tư vấn và hỗ trợ khách hàng Việt tìm kiếm bất động sản quốc tế. Những thị trường trọng điểm, vốn được giới tinh hoa toàn cầu yêu thích như Dubai, Melbourne, Sydney, London, Paris và New York, luôn nằm trong danh sách được quan tâm nhiều nhất. Hiện văn phòng của The Globetrotter đặt tại Khách sạn Hilton Saigon, số 11 Công Trường Mê Linh, Quận 1, TP.HCM.
Nếu bạn đang tìm kiếm một đơn vị tư vấn đáng tin cậy – vừa “nói cùng ngôn ngữ” với thị trường toàn cầu, vừa thấu hiểu nhu cầu và tâm lý của người Việt – The Globetrotter sẽ là đối tác lý tưởng để đồng hành. Tại đây, nhà đầu tư không chỉ nhận được thông tin minh bạch và cập nhật mà còn được định hướng bằng cách tiếp cận chuyên sâu, với sự bảo chứng từ những chuyên gia người Việt am hiểu thị trường quốc tế từ bên trong.
Vui lòng liên hệ để được hỗ trợ tư vấn và đặt lịch tham gia qua:
– Địa điểm: The Globetrotter – S&S Real Estate | Christie’s International Real Estate – Hilton Saigon Hotel, 11 Công Trường Mê Linh, Q.1, TP. Hồ Chí Minh
——–
THE GLOBETROTTER – S&S REAL ESTATE
Đối tác độc quyền của Christie’s International Real Estate tại Việt Nam.
welcome@theglobetrotter.vn | (+84) 287 300 7786
Hilton Saigon, 11 Công Trường Mê Linh, Bến Nghé, quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh